Het Haven- en Industriegebied Moerdijk fungeert al jarenlang als economisch kloppend hart, waar diverse sectoren, variërend van de procesindustrie en logistiek tot hightech-productie, sterk afhankelijk zijn van arbeidsmigranten. Door de demografische vergrijzing en de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt blijft de vraag naar buitenlandse vakmensen stijgen. Tegelijkertijd zien we dat talloze initiatieven rondom begeleiding, huisvesting, taaleducatie en integratie versnipperd plaatsvinden. Partijen weten elkaar niet altijd te vinden, wat leidt tot overlap en onbedoelde blinde vlekken in de ondersteuningsketen. Zonder een gecoördineerde aanpak dreigen migranten niet de structurele stabiliteit te ervaren die noodzakelijk is om daadwerkelijk aan te haken bij de lokale samenleving. Daarom is het nu urgent om die versnippering te doorbreken en een duurzame samenwerking tot stand te brengen.
Tijdens de bijeenkomst werd het duidelijk dat er behoefte is een centraal punt van kennisdeling. Een (digitaal)punt waar uitzendbureaus, onderwijsinstellingen en gemeentelijke afdelingen elkaar eenvoudig kunnen vinden. In zo’n hub kunnen alle relevante gegevens, van huisvestingsmogelijkheden en taalcursussen tot juridische kaders en integratieprojecten, overzichtelijk bijeengebracht, zodat informatie niet langer versnipperd blijft en organisaties sámen kunnen optrekken.
Werkgevers kunnen bijvoorbeeld niet overzien welke huisvestingsmogelijkheden er voorhanden zijn, terwijl migranten zelf niet altijd weten hoe zij de juiste instanties kunnen bereiken om te beginnen met inburgeren of om vragen te stellen over werkvergunningen.
Juist door een dergelijke (digitale) hub te introduceren, kunnen we versnippering tegengaan en knelpunten snel signaleren. Zodra een onderneming op het platform ziet dat er ruimte is in een nieuw te realiseren wooncomplex, of dat er een taalcursus start bij het Curio kan zij daar direct op inspringen. Het NXT Moerdijk netwerk beoogt die centrale schakel te zijn. Niet langer hoeft men zich te behelpen met e-mails en losse bijeenkomsten; in één oogopslag is zichtbaar welke partijen actief zijn, welke projecten zij aandragen en bij wie men moet zijn voor specifieke expertise.
Verschillende sprekers deelden tijdens de middag waardevolle inzichten. Martin Rijk van UWV EURES benadrukte dat het van groot belang is om al bij de eerste werving in het land van herkomst rekening te houden met cultuurverschillen en de verwachtingen van migranten. Door in een vroeg stadium helder te communiceren over arbeidsvoorwaarden, huisvesting en faciliteiten, ontstaan minder misverstanden na aankomst en verloopt de onboarding soepeler.
Peter Loef van ABU legde vervolgens uit hoe werken met een uitzendbureau werkt en waar je op moet letten. De voordelen van werken met een uitzendbureau voor deze doelgroep, maar ook waar je alert op moet zijn. Alle dienen vroegtijdig afspraken te maken over arbeidsvoorwaarden, sociale voorzieningen en de integratie van migranten binnen het bedrijfscultuur. Dit voorkomt dat migranten zich later geconfronteerd zien met onduidelijkheden, wat vaak leidt tot verloop of onvrede. Door gezamenlijk afspraken vast te leggen, ontstaat bovendien een niveau van continuïteit dat, zowel voor werkgevers als voor werknemers, van grote waarde is.
Een andere bijdrage kwam van Dorothea Lewandowska, die haar persoonlijke verhaal deelde. Zij illustreerde hoe arbeidsmigranten niet alleen naar Nederland komen om werk te vinden, maar evenzeer verlangen naar vaste werkuren, een woonplek waar het hele gezin samen kan zijn en mogelijkheden om actief deel te nemen aan de lokale gemeenschap. Haar wens om Koningsdag te vieren en tegelijkertijd de Nederlandse taal te leren, onderstreept dat migranten niet enkel functioneren als arbeidsreserve, maar als gezinnen met sociale en culturele ambities. Dit verhaal bracht veel aanwezigen tot het besef dat huisvesting, sociale binding en doorlopende educatie hand in hand moeten gaan.
Work in NL gaf aan hoe ze arbeidsmigranten als loketfunctie verder helpen. Hoe ze deze doelgroep wegwijs maken op het gebied van wet en regelgeving en hoe ze doorverwijzen naar de juiste instanties.
Tenslotte lichtte Maud van der Lee van de gemeente Moerdijk toe hoe het beleid eruit ziet en hoe de lokale overheid samenwerkt met ondernemers om kwalitatieve woonruimtes voor arbeidsmigranten te creëren. Door gezamenlijk op te trekken, is het mogelijk om in te spelen op tekorten en om innovatieve woonconcepten – zoals tijdelijke wooncomplexen – te realiseren.
Hoewel er veel energie was, kwamen er ook terugkomende dilemma’s. Ten eerste blijkt dat partijen elkaar niet altijd weten te vinden, waardoor kansen onbenut blijven. Werkgevers missen overzicht van nieuwe wooncomplexen en mogelijkheden, terwijl personeelshuisvesting niet weet welke bedrijven gezamenlijke huisvestingsoplossingen zoeken.
Een tweede uitdaging betreft de woningmarkt; er is simpelweg te weinig betaalbare woonruimte voor migrantengezinnen. Gemeenten, corporaties en bedrijven moeten nauwer samenwerken om innovatieve oplossingen te bedenken. Daarbij gaat het niet alleen om de fysieke schepping van woonunits, maar ook om de integratie in de bestaande wijken, zodat migranten niet geïsoleerd raken.
Ten derde speelt het thema taal en culturele integratie. Hoewel taalonderwijs onmisbaar is, geldt het spreken van de juiste taal niet als oplosmiddel voor alle verschillen. Migranten hebben allereerst behoefte aan zekerheid, vaste roosters en sociale binding. Pas wanneer die randvoorwaarden zijn vervuld, ontstaat ruimte voor taallessen en verdere ontwikkeling. Deze inzichten onderstrepen dat we meer moeten faciliteren dan slechts het organiseren van cursussen; we moeten juist kijken naar de combinatie van huisvesting, werk en sociale participatie.
Daarnaast is een werkgroep “Duurzame Inzet Arbeidsmigranten” opgericht binnen NXT Moerdijk. Deze werkgroep bundelt, overheid, diverse uitzendbureaus en bedrijven. Hier onderzoeken ze mogelijkheden voor samenwerking op het gebied van huisvesting, samenwerken met uitzendorganisaties, werving & selectie, communicatie en vervoer.
Een ander concreet idee dat op tafel kwam, is het gezamenlijk inkopen van taalcursussen. Door migranten van verschillende werkgevers in één taalgroep samen te brengen, verminderen we de kosten per cursus en bevorderen we tegelijk sociale verbindingen tussen deelnemers. Dit versterkt zowel de cohesie binnen de migrantengemeenschap als de integratie in de bredere Moerdijkse samenleving.
Op basis van de bijeenkomst zijn de volgende acties vastgesteld: Als begin verzamelen we alle ingevulde vragenlijsten en notulen van de groepsgesprekken. Deze input wordt verwerkt in een rapport met een Top 5 Prioriteiten-lijst, die we tijdens de vervolgsessie in juli presenteren. Dit document dient als kompas voor toekomstige projecten.
Daarnaast komt in september de werkgroep “Duurzame Inzet Arbeidsmigranten” voor het eerst bijeen. Gedurende de zomer buigt deze werkgroep zich over de geprioriteerde thema’s: betaalbare huisvesting, samenwerking met uzb, taalvaardigheid/communicatie, werving en selectie en vervoer.
Zodra de werkgroep haar werkagenda heeft opgesteld, worden de plannen gedeeld met alle stakeholders: werkgevers, onderwijsinstellingen, huisvesters en maatschappelijke organisaties.
Heeft uw organisatie behoeften aan samenwerking op het gebied van huisvesting, taaleducatie, inburgering of arbo- en personeelsbeleid? Vul dan de vragenlijst in via nxtmoerdijk.nl/vragenlijst-samen-werken-aan-een-toekomstbestendige-inzet-van-arbeidsmigranten. Wilt u liever direct kennismaken of deelnemen aan de werkgroep? Stuur dan een e-mail naar nxt@moerdijk.nl. We plannen graag een afspraak om te bespreken hoe uw organisatie kan bijdragen aan een inclusieve en duurzame arbeidsmarkt in Moerdijk.
Samen zetten we stappen om ervoor te zorgen dat arbeidsmigranten niet slechts tijdelijke arbeidskrachten zijn, maar volwaardige deelnemers aan een vitale, sociale en economisch krachtige regio. Dit is de essentie van duurzaam samenwerken in Moerdijk.
